1. Co to jest?
Selank jest peptydem z siedmiu aminokwasów, czyli krótkim łańcuchem o określonej kolejności elementów. Opracowano go jako analog tuftsyny, naturalnego peptydu uczestniczącego w procesach odpornościowych. To podobieństwo budowy nie oznacza jednak, że działanie Selanku ogranicza się do odporności. W badaniach interesowano się przede wszystkim lękiem i funkcjonowaniem układu nerwowego. Nazwa TP-7 również odnosi się do Selanku; dopisek N-acetyl oznacza natomiast rzeczywistą zmianę cząsteczki. [104] [103] [105]
2. Po co ludzie po niego sięgają?
Po Selank sięga się z oczekiwaniem mniejszego napięcia, spokojniejszego reagowania na stres i czasem lepszej koncentracji. Najbliższe tym oczekiwaniom są badania osób z zaburzeniami lękowymi. Nie dowodzą one jednak, że każdy stres w pracy wymaga takiej substancji ani że peptyd poprawia sprawność umysłową zdrowych osób. W szczególności doniesienia o działaniu „nootropowym”, czyli wspierającym myślenie, trzeba oddzielić od rzetelnie zmierzonej, trwałej poprawy codziennej pamięci. [98] [99]
3. Jak działa?
Jednym z badanych kierunków jest wpływ na GABA, substancję przekazującą sygnały hamujące w układzie nerwowym. W doświadczeniu na preparatach błon komórek mózgowych Selank zmieniał wiązanie GABA z jego receptorem. To informacja o możliwym mechanizmie. Nie oznacza, że działa identycznie jak znany lek uspokajający ani że można bezpiecznie łączyć go z innymi środkami. Efekt w próbce laboratoryjnej nie określa jeszcze siły, czasu działania i ryzyka u człowieka. [101]
4. Co rzeczywiście pokazują badania?
W badaniu z 2008 roku Selank otrzymywało 30 pacjentów z uogólnionymi zaburzeniami lękowymi lub neurastenią, określeniem obejmującym między innymi wyczerpanie i napięcie. Autorzy opisywali zmniejszenie objawów lękowych. Artykuł porównawczy z 2014 roku również przedstawiał korzystne wyniki. Dostępne angielskie abstrakty nie wyjaśniają jednak dostatecznie wszystkich zabezpieczeń przed błędną oceną leczenia. Bez pełnych szczegółów trudno ustalić, jak pewne są wnioski i czy inne zespoły uzyskałyby taki sam efekt. [98] [99]
5. Czego jeszcze nie wiadomo?
Badanie z 2015 roku dotyczyło połączenia Selanku z fenazepamem. Nie może więc służyć jako dowód, że wszystkie opisane korzyści wystąpiłyby po samym peptydzie. Z kolei praca obrazująca mózg zdrowych uczestników z 2020 roku oceniała krótkotrwałe zmiany współpracy jego obszarów. Nie była testem długiego leczenia zaburzeń pamięci. Te przykłady pokazują, dlaczego słowa „badano u ludzi” trzeba uzupełnić informacją, co dokładnie badano i jaki wynik rzeczywiście uzyskano. [100] [102]
6. Jakie jest ryzyko?
Niewielkie badania nie wystarczają do wykluczenia rzadkich działań niepożądanych, uzależniającego potencjału lub problemów przy długim łączeniu z innymi lekami. Nawet jeżeli autorzy opisują dobrą tolerancję w swojej grupie, nie jest to gwarancja dla wszystkich użytkowników. Laboratoryjne oddziaływanie z układem GABA uzasadnia potrzebę dokładnych badań interakcji, ale nie pozwala ich samodzielnie przewidywać. Brakuje także podstaw, by bezpieczeństwo zwykłego Selanku automatycznie przypisać zmodyfikowanym postaciom lub dowolnej drodze podania. [98] [100] [101]
7. Czy jest zatwierdzonym lekiem?
W źródłach sprawdzonych na potrzeby tej karty nie potwierdzono polskiego zatwierdzonego wskazania Selanku do leczenia lęku. Sama obecność nazwy w bazie FDA nie zmienia tego statusu: rekord UNII służy identyfikacji substancji, a FDA wyraźnie zaznacza, że identyfikator nie oznacza zatwierdzenia leku. Również publikacja badania prowadzonego w innym kraju nie jest polskim pozwoleniem na obrót. Opis Selanku trzeba więc czytać jako ocenę ograniczonych dowodów, a nie listę zatwierdzonych zastosowań. [104] [98]
8. Co nowego w badaniach?
Do 3 listopada 2026 roku nie odnaleziono nowego dużego badania klinicznego, które usuwałoby najważniejsze wątpliwości dotyczące Selanku. Jedna z późniejszych pierwotnych prac, opublikowana w 2022 roku, dotyczyła łagodzenia objawów odstawienia morfiny u szczurów. Jest to inny obszar i inny poziom dowodów niż leczenie lęku u ludzi. Nie należy przedstawiać jej jako potwierdzenia terapii uzależnienia u pacjentów ani jako świeżej publikacji z bieżącego roku. [103] [98]
Skąd pochodzą te informacje?
Przypisy prowadzą do wykorzystanych publikacji i dokumentów. Przy każdym źródle podajemy rodzaj materiału i zakres odczytu; wyniki dotyczą opisanej substancji, postaci i badanej grupy.
Pokaż źródła i informacje o ich sprawdzeniu
- [Efficacy and possible mechanisms of action of a new peptide anxiolytic selank in the therapy of generalized anxiety disorders and neurasthenia]
2008; pierwotne badanie pacjentów z zaburzeniami lękowymi; artykuł rosyjski, angielski abstrakt; szczegóły losowania i zaślepienia nieustalone z abstraktu; odczyt metadanych i angielskiego abstraktu PubMed, bez pełnego tekstu. Dostęp: 03.11.2026.
- Peptide-based Anxiolytics: The Molecular Aspects of Heptapeptide Selank Biological Activity
2018; pierwotne badanie receptorowe na preparatach błon komórek mózgowych; bez przenoszenia wyników na bezpieczeństwo połączeń lekowych u ludzi; odczyt metadanych i angielskiego abstraktu PubMed, bez pełnego tekstu · DOI: 10.2174/0929866525666180925144642. Dostęp: 03.11.2026.
- [Optimization of the treatment of anxiety disorders with selank]
2015; pierwotne badanie Selanku w połączeniu z fenazepamem; artykuł rosyjski, odczyt angielskiego abstraktu; odczyt metadanych i angielskiego abstraktu PubMed, bez pełnego tekstu · DOI: 10.17116/jnevro20151156133-40. Dostęp: 03.11.2026.
- N-Acetyl selank
Pierwotny rekord tożsamości chemicznej NIH PubChem, CID 133082488, dane FDA GSRS; rekord zmodyfikowany 05.09.2026. Odczyt sekwencji Ac-Thr-Lys-Pro-Arg-Pro-Gly-Pro-OH, wzoru i pochodzenia danych; bez danych klinicznych. Bezpośrednia strona FDA GSRS J3PM702O93 nie zwróciła czytelnej treści. Dostęp: 03.11.2026.
- SELANK
FDA Substance Registration System; odczyt nazwy, sekwencji, identyfikatora i zastrzeżenia, że UNII nie oznacza zatwierdzenia leku. Dostęp: 03.11.2026.
- Selank, a Peptide Analog of Tuftsin, Attenuates Aversive Signs of Morphine Withdrawal in Rats.
2022-11-02 online; wydanie 2022-10; pierwotne doświadczenie na szczurach zależnych od morfiny; odczyt metadanych i angielskiego abstraktu PubMed, bez pełnego tekstu · DOI: 10.1007/s10517-022-05624-x. Dostęp: 03.11.2026.
- [A comparison of the anxiolytic effect and tolerability of selank and phenazepam in the treatment of anxiety disorders]
2014; pierwotne badanie porównawcze pacjentów z zaburzeniami lękowymi; artykuł rosyjski, angielski abstrakt; odczyt metadanych i angielskiego abstraktu PubMed, bez pełnego tekstu. Dostęp: 03.11.2026.
- Functional Connectomic Approach to Studying Selank and Semax Effects
2020-04-27 online; wydanie 2020-01; pierwotne krótkie badanie obrazowania mózgu zdrowych osób; Selank i Semax badane jako osobne interwencje; odczyt metadanych i angielskiego abstraktu PubMed, bez pełnego tekstu · DOI: 10.1134/S001249662001007X. Dostęp: 03.11.2026.